‘Doe iets, anders gaat je winkel dood’

VERNIEUWEN OF VERDWIJNEN; Winkels kunnen in deze tijd van keiharde concurrentie maar op een manier overleven: door te innoveren. ,,Als je niets doet, ben je ten dode opgeschreven”, zegt merkendeskundige Paul Moers.

De nieuwste afslankoperatie bij Blokker bewijst het maar weer eens: faillissementen en reorganisaties zijn in de retail aan de orde van de dag. Zelfstandig marketeer Moers onderbouwt zijn stelling ‘innoveren moet’ bij voorkeur met een verwijzing naar het medicijn paracetamol. ,,Dat is een lichtend voorbeeld van een heel relevant product dat prijstechnisch door het ijs is gezakt door een totaal gebrek aan vernieuwing. Daarnaast is dit medicijn ook nog eens heel makkelijk te produceren. Ik zeg tegen alle bedrijven die mij raadplegen: zorg dat je wegblijft van die paracetamol-valkuil.”

Producten en winkelformules moeten continu vernieuwen, aldus Moers, oud-werknemer van Unilever en Albert Heijn. ,,De tijd dat je achterover kon leunen en je klanten ‘gewoon’ bleven komen, is echt voorbij. Dat vraagt wel wat van leidinggevenden: een open mind en durven te experimenteren.”

Dat gevraagde advies is er nu en wordt vrijdag officieel vastgesteld. Ondanks dat de SER veel niet zegt te weten, vindt de raadgever van het kabinet dat snel actie moet worden ondernomen. ,,Want of nu 10 procent of de helft van de jobs verloren gaan, wat fundamenteel anders is, is de snelheid waarmee de veranderingen gaan”, aldus Hamer. ,,Dat heeft gevolgen voor de werkgelegenheid, voor onze maatschappij, maar ook voor de sociale zekerheid en pensioenen.”

De Sociaal Economische Raad hamert vooral op het belang van permanente scholing. ,,We weten in elk geval dat robotisering ten koste gaat van lager- en middelbaar opgeleiden. Kijk naar de werknemers van ING die hun baan kwijtraken. Cruciaal om fit te zijn voor de nieuwe arbeidsmarkt is intellectuele wendbaarheid. Hoogopgeleiden zijn daar beter voor opgeleid dan lageropgeleiden.”

Wendbaarheid, netwerken en goed kunnen samenwerken worden belangrijke vaardigheden, stelt Hamer. ,,Het allerbeste is permanent na te denken hoe je vakgebied zich ontwikkelt. Nu hebben nog veel mensen met een mbo-opleiding werk. Dat willen we graag zo houden. Bij sommige banen  – ik zag dat laatst zelf bij postbestellers bij PostNL –  zie je dat het opleidingsniveau zich ontwikkelt van mbo 2 naar 3 of 4 omdat er bijvoorbeeld steeds meer administratie is vereist.”

Wat is voor u de belangrijkste waarde van dit advies?
,,Dat zowel werkgevers als werknemers elkaars belangen onderkennen. Vakbonden zien in dat ze de technologische ontwikkelingen niet kunnen stoppen, werkgevers snappen dat een goede arbeidsmarkt ook voor hen van belang is. Dat is het begin van de oplossing.”

Als met robots en ICT véél goedkoper gewerkt kan worden, dan doet een bedrijf dat toch?
,,Zonder bevolking die je producten consumeert, zijn ondernemingen nergens. Om nog maar te zwijgen van de maatschappelijke onrust en polarisatie die een groot banenverlies meebrengt.”

Lees het volledige interview met Mariëtte Hamer vandaag in het papieren AD of op Blendle.

Nog weinig robotisering in Nederland

© EPA

Zo’n tien procent van de banen in Nederland, met name die van laagopgeleiden, lopen direct gevaar om overbodig te worden door robotisering en digitalisering. Die voorspelling doet de OESO in een recent rapport over robotisering in de Westerse wereld. Met zijn schatting zit de OESO véél lager dan het geruchtmakende onderzoek van wetenschappers Frey en Osborne van Oxford University uit 2013. Zij bekeken liefst 700 beroepen en voorspelden dat over twintig jaar bijna de helft van die banen verdwenen kan zijn.

Nederlanders zijn zelf ook behoorlijk somber. Eén op de drie banen is over dertig jaar overgenomen door robots. Die verwachting blijkt uit een groot onderzoek van het ING Economisch Bureau onder liefst 65.000 Nederlanders. Daarmee zijn gewone Nederlanders somberder dan bedrijven zelf die verwachten dat een vijfde van de banen naar robots gaat. Momenteel loopt het overigens nog lang niet zo’n vaart met de robotisering in ons land, concludeerde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid in december vorig jaar. Op elke 10.000 Nederlandse werknemers zijn er nu 93 robots. Dat zijn er beduidend minder dan koplopers Zuid-Korea (437 per 10.000), Japan (323), maar ook in Duitsland (282), België (169)  en  Italië 953) is de robotdichtheid aanmerkelijk groter. Die landen hebben echter nog veel meer industrie dan Nederland met zijn diensten economie.